زبان اسطوره ، زبان نمادین

مقدمه:

 «اسطوره،تاریخ نخستین و معنوی یک جامعه است و از این نظر با زبان آن جامعه کاملاً قابل مقایسه است . زبان و اسطوره ، که هر دو کارکردی مشترک دارند و در انحصار متون ادبی اند ، حقایق مربوط به گذشته های دور را برای ما بازگو می کنند . »(گریمال،1373)

اسطوره فقط بیانِ صرف افسانه نیست ؛ بلکه اسطوره گاهی تمام واقعیت و گاهی گوشه­ای از واقعیت را در مورد پدیده­ها یا انسان بیان می کند واسطوره ،«خلقت» ،«ایجادشدن» و «بودن» را از آغاز بیان می کند و در این عرصه ، بازیگران اساطیر موجودات ماوراء الطبیعی هستند .

 

ادامه نوشته

ریشهً اسطورهً هابیل و قابیل

ریشه اسطوره هابیل و قابیل

در فرهنگ اساطیر شرق باستان تألیف گوِندُلین لِیک، ترجمه دکتر رقیه بهزادی مطلبی مهمی در ریشه یابی اسطوره هابیل و قابیل هست که کمتر نظرها را به خود جلب کرده است. گرچه هیئت بابلی موجود آن خصمانه بر ضد آموریان ویرانگر دونّو (دارندگان دولت دمسکوس، مردم سمت دمشق) ساخته و پرداخته شده و به کتابت در آمده است.

ادامه نوشته

پیوند میان نام خدای مصری: «رع» با بخش دوم نام‌های «اهوره» و «میثره»

پیوند میان نام خدای مصری: «رع» با بخش دوم نام‌های «اهوره» و «میثره»

نویسنده: یزدان صفایی

دین و ایزدان، معمولاً در گستره‌ای پهناور پراکنده می‌شوند. ‌گاه میان نام ایزدان مردمانی بس متفاوت و دور از هم، نزدیکی و یکسانی دیده می‌شود. این نوشتار درباره‌ی چرایی این موضوع گفتگو نخواهد کرد بلکه نمونه‌ای از این نزدیکی نام سه ایزد را که دو تای آن‌ها ایرانی، و دیگری مصری است، بررسی خواهد کرد.
موضوع نوشتار درباره‌ی فرضیه‌ی یکسانی بخش دوم واژه‌های «اهوره» و «میثره» با نام خدای باستانی مصری «رع» و یا «را» خواهد بود. بدین منظور در سه بخش به بررسی ریشه‌شناختی هر سه واژه خواهیم پرداخت.

ادامه نوشته

توث

نماد تحوت [توث]لک لک مصری یا میمونی با سر سگ  و از خدایان کهنی است که خاستگاهی راز آمیز داشت. از آن جا که با دیگر خدایان دلتا پیوند دارد او را از خدایان دلتا می دانند، اما بزرگترین مرکز کیش وی در مصر میانه  و در اشمونین یا هرموپولیس قرار داشت. تحوت دارای نقش های اسطوره ای بسیار اما احتمالاً نخستین نقش وی خدای مراسم تدفین بود.

ادامه نوشته

‌تلخيص كتاب اسطوره و معنا

- درباره كتاب و نويسنده :‌

بدون ترديد كلود لوي اشتراوس نويسنده كتاب اسطوره و معنا نامدارترين انسان شناس دوران ماست . كتاب اسطوره و معنا كه توسط شهرام خسروي ترجمه شده است و توسط نشر مركز در سال 1376 به زيور طبع آراسته شده است در حقيقت متن نگاشته شده سلسله گفتگوي لوي اشتر اوس با راديو كانادايي سي.بي.سي است كه به زبان انگليسي ايراد شده است و ترجمه مصاحبه ها نيز از روي متن انگليسي انجام شده است . مصاحبه در دسامبر 1977 انجام و كتاب اولين بار در سال 1978 منتشر شده و بارها تجديد چاپ شده است .

لوي اشتراوس پايه گذار مكتب ساختارگرايي در انسان شناسي است . در سال 1908 از پدر و مادري هنرمند متولد شد در جواني به ماركسيسم گرايش پيدا كرد و عضو فعال حزب سوسياليست فرانسه شد تحصيلاتش را در دو رشته حقوق و فلسفه همزمان به پايان رسانيد . در سال 1935عازم برزيل شد و به تدريج علاقه مند به انسان شناسي كه بقول خودش تركيبي از دانش تئوريك و ماجراجويي بود شد . همين حس ماجراجويي وي را روانه سفرهاي مردم نگارانه در ميان قبایل آمريكاي جنوبي كرد كه حاصل آن كتاب « استواييان اندوهگين » است . در خلال جنگ جهاني دوم و در طول اقامت در نيويورك كتاب « ساختارهاي اوليه خويشاوندي » را نوشت . در سال 1985 كتاب « انسان شناسي ساختاري » را منتشر كرد . برخي كتاب " انسان شناسي ساختاري" را مانيفست لوي اشتراوس مي دانند اما خود او انتشار دو كتاب « انديشه وحشي » و « توتميسم » را نقطه عطفي در زندگي حرفه اي خويش مي داند . كتاب انديشه وحشي موج ساختار گرايي را در فرانسه به راه انداخت كه در طي دو دهه 1960 و 1970 تبديل به پديده اي عالم گير شد .

مجموعه چهار جلدي « منطق اساطير » ، « خام و پخته » ، «‌از عسل تا خاكستر » ، « منشا آداب ميز غذا خوري » ، «‌انسان برهنه » ،‌« نگاهي از دور » و « كوزه گر حسود » از ديگر آثار وي هستند . دو دهه پس از دوران اوج ساختار گرايي لوي اشتراوس شهرت و تازگي خودش را از دست داد با اين حال در تاثير وي بر توسعه انسان شناسي نمي توان ترديد داشت .

لوي اشتراوس از ماركس ،‌فرويد و زمين شناسي به عنوان سه الگويي ياد مي كند كه به او آموختند واقعيت هر پديده اي را بايد در عمق آن پديده جستجو كرد . شناخت مكانيسم ناخودآگاه انسان مي تواند تبييني براي كنشهاي او به دست دهد ( فرويد ) ؛ ‌نظام اقتصادي ( زير ساخت ) يك جامه است كه ارزشها و ايدئولوژيهاي ( روساخت ) ؛ آن جامعه را شكل مي دهد ( ماركس ) ؛ لايه هاي زيرين زمين شناختي تبييني هستند براي تنوع در سطخ زمين ( زمين شناسي ). ساختار گرايي نيز در جستجوي عنصر نا متغير است در ميان تفاوتهاي ظاهري . لوي اشتراوس مي كوشد نشان دهد كه ساختار انديشه انسان يگانه است. و هيچ تمايز بين شيوه انديشيدن انسان اوليه ومتمدن وجود ندارد. به بيان ديگر توجه غايي اشتراوس به ماهيت نا آگاهانه پديده هاي جمعي است .

2- مقدمه؛

اسطوره شكلي از زبان است و زبان ما را آماده مي كند تا بكوشيم خودمان و دنيايي را كه در ذات خود يكپارچه است با تحميل ديالكتيك ها،‌ دو شاخگي ها و ساختارهاي دوگانه بر روي داده ها بشناسيم . در پشت زبان ماهيت دو تايي مغز قرار داد . راس/چپ ، خوب / بد ، زندگي / مرگ. اينها دو شاخگي هاي اجتناب ناپذيري هستند كه مغز توليد ميكند و داراي دو بخش هستند كه دو چشم و دو دست را كنترل مي كنند ما در ذات خود موجودات دو نيمه اي هستيم كه داده ها را همچون كامپيوتر تنظيم مي كنيم . عقل سليم مان دو تايي است . به نظر مي رسد كه براي پرداخت يك تجربه ، ساده ترين و كار آمدترين راه تقسيم آن به دو نيم است. و سپس تقسيم هر يك از نيمه ها به دو نيم ديگر، ‌به سخن ديگر ؛ آرايش مجدد هر سوال به نحوي كه فقط دو پاسخ ممكن برايش باقي بماند ؛ آري يا خير .

ادامه نوشته

کارگاه اسطوره ونماد (1)

زير نظر دکتر اسماعیل پور

 15/4/1389

 

 

موضوع: برنامه هاي كارگاه ، تعريف اسطوره 

کارگاه را به صورت تحلیلي - در درجهء اول تحليل رمان و داستان کوتاه و فيلم - آغاز می‏کنیم. همچنين آثار نقاشی مثلا بررسی آثار سالوادور دالی و پیکاسو که خیلی غنی‏اند از لحاظ اسطوره‏ای. درعرصهء رمان بوف‏کور یک رمان شاهکار است نه فقط ایرانی بلکه در عرصه جهانی. شناختن اینکه چگونه بوف کور خلق شد و مایه‏ها و ساختار اسطوره اي آن بسيار اهميت دارد. صادق هدایت در بوف کور كمي جلوتر ازمدرنیسم نیماست. شاید چون در فرانسه بوده و جریان‏های جدید را می‏شناخته. غیر از بوف کور، گراکوس شکارچی نوشتهء کافکا که داستان کوتاه چند صفحه‏ای ا‏ست، دنیایی از رمز و راز و اسطوره در این کتاب هست و بدون شک از شاهکارهای جهان است.

ادامه نوشته

آهو ( BICHE / doe )

 

در خواب مردان ، آهو نماد حیوانی است با حالتی غیرمتمایز ، بدوی و غریزی .

در خواب یک زن ، آهو عموماً یادآور زنانگی خاص او است ، همچنان غیرمتمایز ( گاهی ناپذیرفته ) است و در مرحله ای بدوی و غریزی است ، که کاملاً آشکار نشده ، چه به دلیل تحذیف اخلاقی ، یا به دلیل ترس ، به خاطر شرایط یا کودکی گری روانی ، یا عقدۀ خود کم بنی ، نفسی است بسیار پرقدرت و منفی .

ادامه نوشته

استوره و نماد زنانگی در ایران باستان

ناهید نیز به مانند مهر، از خدایان باستانی ایران بوده و به وارونه ی باور ریچارد فرای که این خدا را همپیوند با تیره های بومی ایرانی ِ پیش از درونشُد(ورود) آریایی ها به ایران می داند. این بغ دخت(=الهه) و نشانه های پیرامون آن، بیشتر آریایی بودن آن را آشکار می سازد. برای نمونه تنها دستاویز غیر آریایی خواندن آناهیتا و وام گیری آن از تازیان، بازگویی هرودت است که در آن از وام گیری پرستش «اورانیا-آفرودیتا» از آشوری ها و تازیان یاد می کند. یا برای نمونه شُوند(دلیل) شادروان پیرنیا، بر بابلی خواندن این خدا که گاسم(احتمالا) از همین بازگویی هرودت ریشه دارد.

ادامه نوشته

نمادشناسي گاو

گاو نر قدرت و نيرويتوليدمثل است . پرستش گاو نر رسمي عمده در مصر ،خاورميانه باستان ، شرق مديترانه وهندوستان بوده كه بعدها به يونان و رم و بخش‌هايي از اروپا نيز سرايت كرد.
دربين‌النهرين و مناطق مجاور تصاوير گاوهاي نر با حاصلخيزي و تجديد حيات در ارتباطبود و در ادوار بسيار كهن گاو نر معمولا نماد خداي قيم شهر به شمار مي‌رفت.

ادامه نوشته

زندگينامه جلال ستاري

جلال ستاری، محقق و اسطوره پژوه و اندیشمند ایرانی در سال ۱۳۱۰ متولد شد
وی بیش از ۵۰ سال کار دقیق و ظریف در زمینه های اسطوره شناسی، ادبیات نمایشی و نقد فرهنگی انجام داده است که حاصل آن نزدیک به ۸۰ کتاب است که برخی از آنها کتاب های مرجع و شاخص در حوزه و موضوع خود به شمار می روند.
وی در سال ۸۴ به پاس عمری تلاش فرهنگی نشان آفیسیه ( نشان ادب و هنر فرانسه) را دریافت کرد..
دکتر جلال ستاری در دوره طولانی فعالیت های فرهنگی خود،آثاری ماندگار و ارزشمند به ایرانیان تقدیم کرده است.از میان این آثار می توان به کتاب هایی زیر اشاره کرد:
از جمله آثار آقای ستاری می توان به « چشم انداز اسطوره»،« زبان رمزی افسانه ها»،« زبان رمزی قصه های پرشور»،« رمز پردازی آتش»، « اسطوره و رمز»، در زمینه اسطوره و روانشناسی، «حالات عشق مجنون»،« افسون شهرزاد»،«درد عشق زلیخا»،« عشق صوفیانه»،« پژوهش در قصه اصحاب کهف»،« پژوهش در قصه یونس و ماهی»،« پژوهشی در قصه شیخ صنعان و دختر ترسا»،« پژوهشی در قصه سلیمان و بلقیس»،« گفت و گوی شهرزاد و شهریار» و آثاری دیگر در این زمینه اشاره کرد.
وی همچنین در زمینه تحلیل مباحث ادبی و اسطوره ای ادبیات و فرهنگ ایران کتاب های « نمایش در شرق»،« نماد و نمایش»،« آیین و اسطوره در تئاتر»،« تراژدی و انسان»،« پرده داری و شبیه سازی»،« تقلید و تماشا»، تالیف و انتشار داد.
کتاب «در بی دولتی فرهنگ» وی نیز از جمله معدود تحلیل ها در زمینه وضعیت فرهنگ در دوره پهلوی است که از سوی نشر مرکز( ناشر عمده آ ثار آقای ستاری) به بازار کتاب عرضه شده بود.